(1)మరీచి కొడుకు కశ్యప ప్రజాపతి. బ్రహ్మదేవుడి కుడి చేతి బొటన వేలి నుండి దక్షుడు అనే పురుషుడు, ఎడమచేతి బొటన వేలి నుండి ధరణి అనే స్త్రీ జన్మించారు. వారు ఇరువురికి వెయ్యి మంది మహా రుషులు జన్మించారు. (2)బ్రహ్మ మానస పుత్రులలో రెండవ వాడైన అంగిరుసున కు, ఉతధ్యుడు, బృహస్పతి, సంవర్తుడు అనే కొడుకులు పుట్టారు. బృహస్పతి దేవతలకు గురువు ఐనాడు. (3).అత్రి అనే మానసపుత్రునికి అనేక మంది మహా మునులు జన్మించారు.(4) పులస్త్యుడు అనే బ్రహ్మ మానసపుత్రునకు, రాక్షసులు జన్మించారు. (5)పులహుడు అనే మానస పుత్రునకు, కిన్నరలు, కింపురుషులు జన్మించారు.(6)క్రతువు అనే మాన సపుత్రునకు పక్షి జాతి పుట్టింది.

॥ శ్రీః ॥
12.18. అధ్యాయః 018
Mahabharata - Shanti Parva - Chapter Topics
అర్జునేన యుధిష్ఠిరంప్రతి జనకతద్భార్యాసంవాదకథనపూర్వకం కర్తవ్యోపదేశః॥ 1॥
Mahabharata - Shanti Parva - Chapter Text

వైశంపాయన ఉవాచ। 12-18-0x(5909)(72208)
తూష్ణీంభూతం తు రాజానం పునరేవార్జునోఽబ్రవీత్।
సంతప్తః శోకదుఃఖాభ్యాం రాజవాక్శల్యపీడితః॥ 12-18-1(72209)
అర్జున ఉవాచ। 12-18-2x(5910)
కథయంతి పురావృత్తమితిహాసమిమం జనాః।
విదేహరాజ్ఞః సంవాదం భార్యయా సహ భారత॥ 12-18-2(72210)
ఉత్సృజ్య రాజ్యం భిక్షార్థం కృతబుద్ధిం నరేశ్వరం।
విదేహరాజమహీషీ దుఃఖితా ప్రత్యభాషత॥ 12-18-3(72211)
ధనాన్యపత్యం మిత్రాణి రత్నాని వివిధాని చ।
పంథానం పావనం హిత్వా జనకో మౌఢ్యమాస్థితః॥ 12-18-4(72212)
తం దదర్శ ప్రియా భార్యా భైక్షవృత్తిమకించనం।
ధానాముష్టిముపాసీనం నిరీహం గతమత్సరం॥ 12-18-5(72213)
తమువాచ సమామత్య భర్తారమకుతోభయం।
క్రుద్ధా మనస్వినీ భార్యా వివిక్తే హేతుమద్వచః॥ 12-18-6(72214)
కథముత్సృజ్య రాజ్యం స్వం ధనధాన్యసమన్వితం।
కాపాలీం వృత్తిమాస్థాయ ధాన్యముష్టిముపాససే॥ 12-18-7(72215)
ప్రతిజ్ఞా తేఽన్యథా రాజన్విచేష్టా చాన్యథా తవ।
యద్రాజ్యం మహదుత్సృజ్య స్వల్పే లుభ్యసి పార్థివ॥ 12-18-8(72216)
నైతేనాతిథయో రాజందేవర్షిపితరస్తథా।
అద్య శక్యాస్త్వయా భర్తుం మోఘస్తేఽయం పరిశ్రమః॥ 12-18-9(72217)
దేవతాతిథిభిశ్చైవ పితృభిశ్చైవ పార్థివ।
సర్వైరేతైః పరిత్యక్తః పరివ్రజసి నిష్క్రియః॥ 12-18-10(72218)
యస్త్వం త్రైవిద్యవృద్ధానాం బ్రాహ్మణానాం సహస్రశః।
భర్తా భూత్వా చ లోకస్య సోఽద్యాన్యైర్భూతిమిచ్ఛసి॥ 12-18-11(72219)
శ్రియం హిత్వా ప్రదీప్తాం త్వం శ్వవత్సంప్రతి వీక్ష్యసే।
అపుత్రా జననీ తేఽద్య కౌసల్యా చాపతిస్త్వయా॥ 12-18-12(72220)
ఆశ్రితా ధర్మకామాస్త్వాం క్షత్రియాః పర్యుపాసతే।
త్వదాశామభికాంక్షంతః కృపణాః ఫలహేతుకాః॥ 12-18-13(72221)
తాంశ్చ త్వం విఫలాన్కృత్వా కం ను లోకం గమిష్యసి।
రాజన్సంశయితే మోక్షే పరతంత్రేషు దేహిషు॥ 12-18-14(72222)
నైవ తేఽస్తి పరో లోకో నాపరః పాపకర్మణః।
ధర్ంయాందారాన్పరిత్యజ్య యస్త్వమిచ్ఛసి జీవితుం॥ 12-18-15(72223)
స్రజో గంధానలంకారాన్వాసాంసి వివిధాని చ।
కిమర్థమభిసంత్యజ్య పరివ్రజసి నిష్క్రియః॥ 12-18-16(72224)
నిపానం సర్వభూతానాం భూత్వా త్వం పావనం మహత।
ఆఢ్యో వనస్పతిర్భూత్వా సోన్యాంస్త్వం పర్యుపాససే॥ 12-18-17(72225)
ఖాదంతి హస్తినం న్యాసే క్రవ్యాదా బహవోఽప్యుత।
బహవః కృమయశ్చైవ కిం పునస్త్వామనర్థకం॥ 12-18-18(72226)
య ఇమాం కుండికాం భింద్యాంత్రివిష్టబ్ధం చ యో హరేత్।
వాసశ్చాపి హరేత్తస్మిన్కథం తే మానసం భవేత్॥ 12-18-19(72227)
యస్త్వం సర్వం సముత్సృజ్య ధానాముష్టిమనుగ్రహః।
యదనేన కృతం సర్వం కిమిదం మమ దీయతే॥ 12-18-20(72228)
ధానాముష్టేరిహార్థశ్చేత్ప్రతిజ్ఞా తే వినశ్యతి।
కా వాఽహం తవ కో మే త్వం కశ్చ తే మయ్యనుగ్రహః॥ 12-18-21(72229)
ప్రశాధి పృథివీం రాజన్యత్ర తేఽనుగ్రహో భవేత్।
ప్రాసాదే శయనం యానం వాసాంస్యాభరణాని చ॥ 12-18-22(72230)
శ్రియాం నిరాశైరధనేస్త్యక్తమిత్రైరకించనైః।
సౌఖికైః సంభృతో యోఽర్థః స సంత్యజతి కింను తం॥ 12-18-23(72231)
యోఽత్యంతం ప్రతిగృహ్ణీయాద్యశ్చ దద్యాత్సదైవ హి।
తయోస్త్వమంతరం విద్ధి శ్రేయాంస్తాభ్యాం క ఉచ్యతే॥ 12-18-24(72232)
సదైవ యాచమానేషు తథా దంభాన్వితేషు చ।
ఏతేషు దక్షిణా దత్తా దావాగ్రావివ దుర్హుతం॥ 12-18-25(72233)
జాతవేదా యథా రాజన్నాదగ్ధ్వైవోపశాంయతి।
సదైవ యాచమానో వై తథా శాంయతి న ద్విజః॥ 12-18-26(72234)
సతాం వై దదతోఽన్నం చ లోకేఽస్మిన్ప్రకృతిర్ధ్రువా।
న చేద్రాజా భవేద్దాతా కుతః స్యుర్మోక్షకాంక్షిణః॥ 12-18-27(72235)
అన్నాద్గృహస్థా లోకేఽస్మిన్భిక్షవస్తత ఏవ చ।
అన్నాత్ప్రాణః ప్రభవతి అన్నదః ప్రాణదో భవేత్॥ 12-18-28(72236)
గృహస్థేభ్యోఽపి నిర్ముక్తా గృహస్థానేవ సంశ్రితాః।
ప్రభవం చ ప్రతిష్ఠాం చ దాంతా విందంత ఆసతే॥ 12-18-29(72237)
త్యాగాన్న భిక్షుకం వింద్యాన్న మౌఢ్యాన్న చ యాచనాత్।
ఋజుస్తు యోఽర్థం త్యజతి తం ముక్తం విద్ధి భిక్షుకం॥ 12-18-30(72238)
అసక్తః శక్తవద్గచ్ఛన్నిః సంగో ముక్తబంధనః।
సమః శత్రౌ చ మిత్రే చ స వై ముక్తో మహీపతే॥ 12-18-31(72239)
పరివ్రజంతి దానార్థం ముండాః కాషాయవాససః।
సితా బహువిధైః పాశైః సంచిన్వంతో వృథామిషం॥ 12-18-32(72240)
త్రయీం చ నామవార్తాం చ త్యక్త్వా పుత్రాన్వ్రజంతి యే।
త్రివిష్టబ్ధం చ వాసశ్చ ప్రతిగృహ్ణంత్యబుద్ధయః॥ 12-18-33(72241)
అనిష్కషాయే కాషాయమీహార్థమితి విద్ధి తం।
ధర్మధ్వజానాం ముండానాం వృత్త్యర్థమితి మే మతిః॥ 12-18-34(72242)
కాషాయైరజినైశ్చీరైర్నగ్నాన్ముండాంజటాధరాన్।
బిభ్రత్సాధూన్మహారాజ జయ లోకాంజితేంద్రియః॥ 12-18-35(72243)
అగ్న్యాధేయాని గుర్వర్థం క్రతూనపి సుదక్షిణాన్।
దదాత్యహరహః పూర్వం కో ను ధర్మరతస్తతః॥ 12-18-36(72244)
అర్జున ఉవాచ। 12-18-37x(5911)
తత్త్వజ్ఞో జనకో రాజా లోకేఽస్మిన్నితి గీయతే।
సోఽప్యాసీన్మోహసంపన్నో మా మోహవశమన్వగాః॥ 12-18-37(72245)
ఏవం ధర్మమనుక్రాంతా సదా దానతపః పరాః।
ఆనృశంస్యగుణోపేతాః కామక్రోధవివర్జితాః॥ 12-18-38(72246)
ప్రజానాం పాలనే యుక్తా దమముత్తమమాస్థితాః।
ఇష్ట్వా లోకానవాప్స్యామో గురువృద్ధోపచాయినః॥ 12-18-39(72247)
దేవతాతిథిభూతానాం నిర్వపంతో యథావిధి।
స్థానమిష్టమవాప్స్యామో బ్రహ్మణ్యాః సత్యవాదినః॥ ॥ 12-18-40(72248)

ఇతి శ్రీమన్మహాభారతే శాంతిపర్వణి రాజధర్మపర్వణి అష్టాదశోఽధ్యాయః॥ 18॥

Mahabharata - Shanti Parva - Chapter Footnotes

12-18-5 ధానా భృష్టయవాః। నిరీహం వితృష్ణం॥
12-18-8 స్వల్పే ముహ్యసీతి ద.థ. పాఠః। ప్రతిజ్ఞాతే తే వృథేతి డ. పాఠః॥
12-18-9 ఏతేన ధానాముష్టినా॥
12-18-12 కౌసల్యా పాతితా త్వయేతి ట. డ. థ. పాఠః॥
12-18-13 ఫలహేతుకాః ఫలార్థినః॥
12-18-17 నిపీయతేఽస్మిన్స్వేచ్ఛయా గోభిర్జలమితి నిపానం ఆహావః। కూపోపాంతస్థక్షుద్రజలాశయ ఇతియావత్। తథా ఆఢ్యః ఫలవాన్॥
12-18-18 హస్తినమపి న్యాసే కృతే సతి క్రవ్యాదా మాంసాదాః ఖాదంతి। అనర్థకం సర్వపురుషార్థహీనం॥
12-18-19 త్రివిష్టబ్ధం త్రిదండం॥
12-18-20 అనుగ్రహః అన్వగ్రహీః। యదానేన సమం సర్వం కిమిదం హ్యవసీయతే ఇతి ఝ. పాఠః। తత్ర అవసీయసే అధ్యవస్యతి। అనేన ధానాముష్టినా సర్వం రాజ్యాదికం సమం। సంగిత్వావిశేషాత్ ఇత్యర్థః॥
12-18-23 సౌఖికైః సంభృతానర్థాన్యః సంత్యజతి కింను తత్ ఇతి ఝ. పాఠః। తత్ర సౌఖికైః పరమముఖార్థిభిః సంన్యాసిభిః।
సంభృతానర్థాన్ కుండికాదీన్ వీక్ష్య యః స్వయమపి తథా కరోతి స కింను తద్రాజ్యాదికం త్యజతి। అపితు నైవ త్యజతి। కింతూచితం పరిగ్రహం త్యక్త్వా దైవోపహతత్వాదనుచితం పరిగ్రహాంతరమేవ కరోతీత్యసంగత్వమస్య దుర్లభమిత్యర్థః॥
12-18-25 సదైవ వాచమానః పరివ్రాట్। సదైవ యాచమానేషు సత్సు (దండ)డంభవివర్జిషు ఇతి ట.డ. థ. ద. పాఠః॥
12-18-26 సదైవ యాచమానో హి తథా శాంయతి వై ద్విజః। ఇతి ఝ. పాఠః॥
12-18-27 సతాం సంన్యాసినాం ప్రకృతిర్జీవనం। సతాం చ వేదా అన్నం చ లోకేఽస్మిన్ప్రకృతిర్ధ్రువా।
అన్నదాతా భవేద్దాతా కుశాస్త్రం మోక్షకాంక్షిణః। ఇతి ట.డ.థ.ద. పాఠః॥
12-18-32 పరివ్రజంతి యేఽనర్థా ఇతి ట. డ. పాఠః॥
12-18-34 అనిష్కషాయే రాగాదిదోషవర్జనాభావే।
అనిష్కషాయాః కాషాయమితి డ. థ. ద. పాఠః॥

www.sanatanadharm.com - play store app (sanatana dharm)

"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India.